Evde ürettiğiniz takıları, el örgülerini ya da reçelleri internetten satıyorsanız şahıs şirketi kurmadan, esnaf muaflığı kapsamında satış yapabilirsiniz. 2026 yılında esnaf muaflığı iki ayrı yolla mümkündür: listelenen ev ürünlerinde yıllık 396.360 TL’ye, yalnızca internetten yapılan ev üretimi satışlarında ise yıllık 1.900.000 TL’ye kadar.
Esnaf muaflığı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun (GVK) 9. maddesinde düzenlenir; internet satışlarına ilişkin ayrıntılar 314 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’ndedir. Bu yazıda muaflığın iki türünü, hasılat sınırlarını, banka tevkifatını, sınır aşılırsa ne olacağını ve muaflık şartları bozulursa doğan vergi riskini anlatıyoruz. İnternetten satışta sözleşme yükümlülükleri için mesafeli satış sözleşmesi yazımıza bakabilirsiniz.
Kısaca
Esnaf muaflığı nedir? GVK m. 9’da sayılan küçük ölçekli faaliyetlerden elde edilen kazancın gelir vergisinden muaf tutulmasıdır. Muaf esnaf defter tutmaz, fatura düzenlemez ve yıllık beyanname vermez.
2026’da esnaf muaflığı sınırı ne kadar? Listelenen ev ürünlerinin internetten satışında 396.360 TL (GVK m. 9/1-6); yalnızca internetten yapılan ev üretimi satışlarında 1.900.000 TL (GVK m. 9/1-10).
İnternetten satışta vergi kesilir mi? Evet. GVK m. 9/1-10 kapsamında satış bedellerinin aktarıldığı ticari hesaptan banka %4 gelir vergisi tevkifatı yapar; en az bir işçi çalıştırılıyorsa oran %2’dir.
Esnaf muaflığı sınırı aşılırsa ne olur? Muaflık kaybedilir ve izleyen takvim yılı başından itibaren gelir vergisi mükellefiyeti başlar. Şartların bozulduğu durumlarda muaflık yıl başından itibaren uygulanmaz.
Esnaf muaflığı nedir?
Esnaf muaflığı, GVK m. 9’da sayılan ve küçük ölçekte yürütülen ticari faaliyetlerden elde edilen kazancın gelir vergisinden muaf tutulmasıdır. Muaflık kapsamındaki kişi vergi mükellefiyeti açtırmaz, defter tutmaz, fatura düzenlemez ve yıllık gelir vergisi beyannamesi vermez.
GVK m. 9, gezici satıcılar, küçük çiftçiler gibi geleneksel esnafla birlikte evde üretim yapanları da kapsar. İnternet satışları açısından önemli olan iki bent vardır: belirli ev ürünlerine ilişkin 9/1-6 ve yalnızca elektronik ortamda satılan ev üretimini kapsayan 9/1-10. Bu iki bent farklı sınır, farklı şart ve farklı vergi kesintisine tabidir ve aynı takvim yılında birlikte kullanılamaz.
Muaflık KDV açısından da sonuç doğurur. Gelir vergisinden muaf esnafın teslim ve hizmetleri KDV’den istisnadır (3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu m. 17/4-a). Bu nedenle muaf esnaf satış bedeline KDV eklemez.
Evde üretilen ürünler: GVK m. 9/1-6
GVK m. 9/1-6 kapsamındaki muaflık, kanunda sayılan ev ürünlerinin, motor gücü kullanılmadan, dışarıdan işçi çalıştırılmadan ve işyeri açılmadan evde üretilip satılmasına uygulanır. Bu ürünler internetten de satılabilir; ancak internetten yapılan satışların yıllık toplamı 2026 yılı için 396.360 TL’yi aşmamalıdır.
Kanunda sayılan ürünler arasında havlu, örtü, dantel, oya, nakış, örgü, sepet, paspas, tarhana, erişte ve mantı gibi ürünler yer alır. Ev tipi dikiş ve örgü makinesi gibi aletler motor gücü yasağının dışında tutulur. Sınır yalnızca elektronik ortamdaki satışlar için geçerlidir; pazarda ya da komşuya yapılan satışlar bu sınıra dahil edilmez.
Örneğin yılda 300.000 TL’lik mantıyı internetten, 200.000 TL’lik kısmını ise mahalle pazarında satan kişinin internet satışları 396.360 TL’yi aşmadığından 9/1-6 kapsamındaki muaflığı devam eder. Aynı kişinin internet satışları 420.000 TL’ye çıkarsa muaflık izleyen yıl başından itibaren sona erer.
Bu kapsamda satılan ürünlerin bedeli, vergi kesintisi yapmakla yükümlü bir alıcı tarafından ödeniyorsa alıcı %2 oranında tevkifat yapar (GVK m. 94/13-a). Son tüketiciye yapılan satışlarda tevkifat yoktur. Pazaryeri yalnızca aracılık ediyorsa alıcı sayılmaz; ürünü kendi adına satın alıyorsa tevkifat yapabilir.
Yalnızca internetten satış: GVK m. 9/1-10
GVK m. 9/1-10 kapsamındaki muaflık, evde üretilen ürünlerin ayrı bir işyeri açılmadan ve sanayi tipi seri üretim makineleri kullanılmadan yalnızca internet veya benzeri elektronik ortamlarda satılmasına uygulanır. 2026 yılında tüm ürünler için yıllık brüt satış toplamı 1.900.000 TL’yi aşmamalıdır.
Bu bent, 9/1-6’daki gibi kapalı bir ürün listesiyle sınırlı değildir; el yapımı takı, mum, sabun, seramik ya da kişiye özel tasarım ürünler de kapsama girebilir. Belirleyici olan, ürünün satıcının kendi emeğiyle evde üretilmiş olmasıdır. Hazır satın alınan ürünlerin yeniden satışı muaflık kapsamında değildir.
GVK m. 9/1-10’dan yararlanmak için şu şartlar birlikte aranır:
Esnaf muaflığı belgesi: Vergi dairesinden alınması zorunludur ve 3 yılda bir yenilenir.
Ticari hesap: Türkiye’deki bir bankada ticari hesap açılmalı ve satış bedellerinin tamamı bu hesap üzerinden tahsil edilmelidir.
İşyeri ve makine yasağı: Ayrı bir işyeri açılmamalı, sanayi tipi ya da seri üretim makinesi kullanılmamalıdır.
Başka kazanç bulunmaması: Satıcı ticari, zirai veya mesleki kazancı nedeniyle gerçek usulde vergilendirilmemeli ve faaliyet gelir veya kurumlar vergisi mükelleflerine bağlı olarak yürütülmemelidir.
İki muaflık türünün karşılaştırması
GVK m. 9/1-6 ile 9/1-10 arasındaki temel fark, kapsadıkları ürün, satış kanalı, hasılat sınırı ve vergi kesintisidir. Hangi bendin uygun olduğu, satılan ürüne ve satışın yalnızca internetten yapılıp yapılmadığına göre belirlenir.
Ölçüt | GVK m. 9/1-6 | GVK m. 9/1-10 |
|---|---|---|
Ürünler | Kanunda sayılan ev ürünleri | Evde üretilen her türlü ürün |
Satış kanalı | Her kanal; sınır yalnızca internet satışı için | Yalnızca internet ve elektronik ortam |
2026 sınırı | 396.360 TL internet satışı | 1.900.000 TL toplam brüt satış |
Belge | Muaflık belgesi alınabilir | Muaflık belgesi zorunlu |
Banka hesabı | Şart değil | Ticari hesap zorunlu |
Vergi kesintisi | Yükümlü alıcı %2 keser | Banka %4 keser (işçi varsa %2) |
Sınır aşılırsa | İzleyen yıl başından mükellefiyet | İzleyen yıl başından mükellefiyet, muaflık bir daha kullanılamaz |
Seçimde pratik ölçüt şudur: Satılan ürün kanundaki ev ürünleri listesindeyse ve satışların bir kısmı pazar gibi fiziki kanallardan yapılıyorsa 9/1-6 daha uygundur. Ürün listede yoksa ya da internet satışları 396.360 TL’yi aşacaksa, satışların tamamı internetten yapılmak şartıyla 9/1-10 değerlendirilir.
Banka tevkifatı nasıl hesaplanır?
GVK m. 9/1-10 kapsamındaki satıcının ticari hesabına aktarılan satış bedelleri üzerinden banka %4 oranında gelir vergisi tevkifatı yapar. Ayda en az 10 gün en az bir işçi çalıştırıldığı SGK belgeleriyle bankaya bildirilirse oran %2’dir. Tevkifat kâr üzerinden değil, brüt tutar üzerinden yapılır.
Hesap örneği
El yapımı seramik satan bir satıcının 2026 yılında pazaryerlerinden ticari hesabına 1.200.000 TL aktarılmış olsun. Banka 1.200.000 × %4 = 48.000 TL tevkifat yapar ve satıcının hesabına 1.152.000 TL geçer.
Satıcı işçi çalıştırıp bunu bankaya bildirseydi kesinti 1.200.000 × %2 = 24.000 TL olurdu. Satıcı yıllık beyanname vermez; kesilen vergi nihai vergidir. Pazaryeri komisyonu ve kargo bedeli sınır ve tevkifat hesabında düşülmez. Rakamlar 2026 sınır ve oranlarına göre hazırlanmış örnektir.
Pazaryerlerinin e-ticaret ödemelerinden yaptığı tevkifat, 330 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği uyarınca GVK m. 9/1-10 kapsamındaki muaf esnafa yapılan ödemelere uygulanmaz. Bu, bankanın yaptığı %4’lük kesintiyi ortadan kaldırmaz.
Sınır aşılırsa ya da şartlar bozulursa ne olur?
Hasılat sınırının aşılması ile muaflık şartlarının bozulması farklı sonuçlar doğurur. Sınır aşılırsa muaflık o yıl için devam eder ve gelir vergisi mükellefiyeti izleyen takvim yılı başından başlar; şartlar bozulursa muaflık yıl başından itibaren hiç uygulanmamış sayılır.
9/1-6 sınırının aşılması: Muaflık kaybedilir ve izleyen takvim yılı başından itibaren gelir vergisi mükellefiyeti başlar. Şartlar o yılın Ocak ayı sonuna kadar sağlanırsa 9/1-10’a geçiş değerlendirilebilir; geçiş kendiliğinden olmaz.
9/1-10 sınırının aşılması: İçinde bulunulan yıl muaflık devam eder; izleyen yıl başından itibaren gerçek usulde vergilendirme başlar ve bu muaflıktan bir daha yararlanılamaz.
Şartların bozulması: Belgesiz çalışma, ticari hesap dışında tahsilat, sanayi tipi üretim ya da hazır ürün satışı hâlinde muaflık yıl başından itibaren uygulanmaz. Ödenmeyen vergi, vergi ziyaı cezası ve gecikme faiziyle istenebilir.
Kayıt dışı satışta ceza artırımlı. Muaflık şartlarını taşımadığı hâlde mükellefiyet açtırmadan satış yapanlara kesilecek vergi ziyaı cezası %50 artırımlı uygulanır. Ayrıntılar vergi ziyaı cezası yazımızdadır.
Muaf esnafın da uyması gereken ödevler
Esnaf muaflığı, vergi ödevlerinin tamamen ortadan kalktığı anlamına gelmez. Muaf esnaf defter tutmaz ve beyanname vermez; ancak satın aldığı mal ve hizmetlere ait belgeleri ve ticari hesap kayıtlarını 5 yıl saklamak, vergi dairesinin istediği bilgileri vermek ve muaflık belgesini süresinde yenilemek zorundadır.
Bu ödevlere uyulmaması usulsüzlük cezası doğurabilir. 2026 yılında gelir vergisinden muaf esnaf için birinci derece usulsüzlük cezası 2.600 TL, ikinci derece usulsüzlük cezası 1.700 TL’dir. Tutarların diğer mükellef gruplarıyla karşılaştırmasını usulsüzlük cezası yazımızda bulabilirsiniz.
Pazaryeri üzerinden satış yapan muaf esnafın pazaryeri sözleşmesinde satıcı olarak kendi adının yer alması ve satış bedellerinin ticari hesaba aktarılması gerekir. Bedellerin aile bireylerinden birinin hesabına aktarılması, ticari hesap şartının ihlali sayılabilir.
Sınır aşıldıktan sonra hangi yol seçilir?
Esnaf muaflığı sınırını aşan satıcı, izleyen yıldan itibaren şahıs işletmesi olarak gelir vergisi mükellefi olur ya da faaliyetini bir sermaye şirketi üzerinden sürdürür. Seçim, satış hacmine, sorumluluk sınırına ve muhasebe maliyetine göre yapılır.
Şahıs işletmesinde işletme sahibi işletme borçlarından tüm malvarlığıyla sorumludur; limited şirkette ise ortağın sorumluluğu kural olarak sermaye payıyla sınırlıdır, ancak kamu borçlarında ayrı kurallar uygulanır. Bu karşılaştırmayı şahıs şirketi mi limited şirket mi yazımızda, kuruluş giderlerini şirket kurma maliyeti yazımızda anlattık.
Muaflık başvurusundan önce kontrol edin:
Ürünlerin evde ve kendi emeğinizle üretilmesi.
Ayrı bir işyeri ve sanayi tipi makine kullanılmaması.
Satışların yalnızca internetten mi, başka kanallardan da mı yapıldığı.
Yıllık brüt satış tahmininin 2026 sınırlarının altında kalması.
Tüm tahsilatın ticari hesaptan yapılabilmesi.
Alış ve gider belgelerinin 5 yıl saklanması.
Pazaryeri sözleşmesinde satıcı sıfatınızın doğru tanımlanması.
Sık yapılan hatalar
Hazır aldığı ürünleri yeniden satıp esnaf muaflığından yararlanmaya çalışmak.
Satış bedellerinin bir kısmını kişisel hesaba ya da elden tahsil etmek.
Pazaryeri komisyonunu düşerek hasılat sınırını hesaplamak.
9/1-6 ve 9/1-10 muaflıklarını aynı yıl birlikte kullanmak.
Muaflık belgesinin 3 yıllık süresini takip etmemek.
Sınırı aştığı hâlde izleyen yıl mükellefiyet açtırmamak.
