Faturaya İtiraz Süresi: TTK 21 Uyarınca 8 Gün Kuralı ve Sonuçları

Faturaya itiraz süresi, Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca faturanın alınmasından itibaren 8 gündür. Bu süre içinde faturanın içeriğine itiraz etmeyen kişi, faturanın içeriğini kabul etmiş sayılır; ancak bu kabul, faturanın dayandığı sözleşme ilişkisinin varlığını tek başına ispat etmez.

Ticari ilişkilerde fatura, malın teslimi veya hizmetin ifasından sonra düzenlenen ve alacağın miktarını gösteren temel belgedir. Faturaya itiraz süresi kaçırıldığında fatura bedeline ilişkin uyuşmazlıklarda ispat yükü itiraz etmeyen tarafın aleyhine dönebilir.

Bu yazıda itiraz süresinin kimlere uygulandığı, itiraz yöntemleri, e-faturada ret işlemi, itiraz edilmeyen faturanın hukuki sonuçları ve ispat ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

1. Faturaya İtiraz Süresi Kimlere Uygulanır?

Kanundaki 8 günlük süre, faturayı ticari işletmesi gereği alan kişi bakımından uygulanır. Bu nedenle kural tacirler arasındaki ticari ilişkilerde geçerlidir.

Tüketicilere gönderilen faturalar bakımından bu kural uygulanmaz. Tacir olmayan bir kişinin faturaya süresinde itiraz etmemesi, fatura içeriğinin kabul edildiği sonucunu doğurmaz.

Faturanın ticari işletmeyle ilgili olup olmadığı, faturanın konusuna ve taraflar arasındaki ilişkiye göre belirlenir. Bu nedenle tacirlerin kendilerine gönderilen bütün faturaları düzenli olarak kontrol etmesi önem taşımaktadır.

2. Faturaya Nasıl İtiraz Edilir?

Kanun itiraz için belirli bir şekil öngörmemiştir; ancak itirazın süresinde yapıldığının ispatlanabilmesi gerekir. Bu nedenle itirazın tarihini ve içeriğini belgeleyen yöntemler tercih edilmelidir.

Uygulamada kullanılan başlıca itiraz yöntemleri şunlardır:

• noter aracılığıyla ihtarname gönderilmesi,

• kayıtlı elektronik posta ile bildirim yapılması,

• iadeli taahhütlü mektup gönderilmesi,

• e-fatura sisteminde ret işlemi yapılması,

• faturanın itiraz yazısıyla birlikte iade edilmesi.

İtirazda faturanın hangi kalemlerine ve hangi sebeple itiraz edildiği açıkça belirtilmelidir. Genel ve gerekçesiz itiraz, sonradan yapılacak uyuşmazlıkta itirazın kapsamını tartışmalı hâle getirebilir.

3. E-Faturada İtiraz Nasıl Yapılır?

E-faturanın ticari fatura senaryosuyla gönderilmesi hâlinde alıcı, faturayı sistem üzerinden kabul veya ret edebilir. Ret işlemi, faturanın içeriğine itiraz edildiğini gösteren elektronik bir kayıt oluşturur.

Temel fatura senaryosuyla gönderilen e-faturalarda ise sistem üzerinden ret imkânı bulunmaz. Bu durumda itirazın noter, kayıtlı elektronik posta veya benzeri bir yöntemle ayrıca yapılması gerekir.

4. İtiraz Edilmeyen Faturanın Sonucu Nedir?

Süresinde itiraz edilmeyen fatura, içeriği bakımından kabul edilmiş sayılır. Bu kabul, faturada gösterilen malın cinsi, miktarı ve fiyatı gibi unsurların doğru olduğu yönünde bir karine oluşturur.

Ancak itiraz edilmemiş olması, taraflar arasında faturaya konu bir sözleşme ilişkisinin bulunduğunu tek başına ispat etmez. Faturayı düzenleyen taraf, malın teslim edildiğini veya hizmetin ifa edildiğini ayrıca ispat etmelidir.

4.1. İtiraz Edilmeyen Faturanın Aksi İspat Edilebilir mi?

Evet, süresinde itiraz edilmeyen faturanın içeriğinin gerçeği yansıtmadığı ispat edilebilir; ancak ispat yükü faturaya itiraz etmeyen tarafa geçer. Bu taraf, faturadaki miktarın veya fiyatın yanlış olduğunu belgeyle göstermelidir.

Ticari defterlerin ispat gücü bu uyuşmazlıklarda belirleyici rol oynar. Ticari defterlerin delil olarak kullanılması ticari defterler delil yazısında açıklanmıştır.

5. Fatura Alacağı İçin Hangi Yollara Başvurulur?

Ödenmeyen fatura alacağı için alacaklı icra takibi başlatabilir veya dava açabilir. Konusu bir miktar paranın ödenmesi olan ticari alacaklarda dava açılmadan önce arabulucuya başvurulması zorunludur.

1. borçluya ödeme için ihtarname gönderilmesi,

2. ilamsız icra takibi başlatılması,

3. takibe itiraz edilirse arabulucuya başvurulması,

4. anlaşma sağlanamazsa itirazın iptali davası açılması.

Arabuluculuk süreci ticari davalarda arabuluculuk yazısında, alacağın güvence altına alınması ise ihtiyati haciz nedir yazısında açıklanmıştır. Bu yollar birlikte planlandığında tahsil süreci hızlanabilir.

6. Faturanın Düzenlenme Süresi Nedir?

Vergi Usul Kanunu'na göre fatura, malın teslimi veya hizmetin yapıldığı tarihten itibaren azami 7 gün içinde düzenlenir. Bu süre içinde düzenlenmeyen fatura, vergi mevzuatı bakımından hiç düzenlenmemiş sayılır.

Faturanın geç düzenlenmesi, vergisel sonuçlarının yanında alıcının faturayı ne zaman aldığı bakımından da tartışma doğurabilir. Bu nedenle faturanın tebliğ tarihinin belgelenmesi, itiraz süresinin hesaplanması bakımından önem taşımaktadır.

7. Faturaya İtirazda Sık Yapılan Hatalar

Faturaya itirazda en sık yapılan hata, itirazın telefonla veya kayıt altına alınmayan yollarla yapılmasıdır. Bu durumda itirazın süresinde yapıldığı sonradan ispat edilemez.

Diğer sık görülen hatalar arasında faturanın muhasebe kayıtlarına itirazsız işlenmesi ve KDV indiriminde kullanılması sayılabilir. Bu davranışlar, faturanın içeriğinin kabul edildiği yönünde ek bir delil olarak değerlendirilebilir.

8. Fatura İtirazında Örnek Senaryo

Bir tacirin, 15 Mart tarihinde kendisine ulaşan 120.000 TL tutarlı faturada miktarın fazla gösterildiğini fark ettiği varsayılsın. Bu durumda itirazın en geç 23 Mart tarihine kadar, yani faturanın alınmasından itibaren 8 gün içinde yapılması gerekir.

İtiraz süresinde yapılırsa, faturayı düzenleyen taraf teslim edilen miktarı ispat etmek zorunda kalır. İtiraz süresi kaçırılırsa ise fatura içeriğinin yanlış olduğunu ispat yükü faturayı alan tacire geçer.

9. Sıkça Sorulan Sorular

Faturaya 8 gün içinde itiraz edilmezse borç kesinleşir mi?

Hayır, sekiz gün içinde itiraz edilmemesi faturanın içeriğinin kabul edildiği yönünde bir karine oluşturur; ancak borcu tek başına kesinleştirmez. Faturayı düzenleyen taraf, malın teslim edildiğini veya hizmetin ifa edildiğini ayrıca ispat etmelidir. Faturayı alan taraf ise fatura içeriğinin gerçeğe aykırı olduğunu belgeyle ispat edebilir.

Faturaya itiraz süresi hangi tarihten başlar?

Faturaya itiraz süresi, faturanın alıcıya ulaştığı tarihten itibaren başlar. Kâğıt faturalarda tebliğ tarihi, e-faturalarda ise faturanın alıcının sistemine ulaştığı tarih esas alınır. Bu nedenle faturanın ne zaman alındığını gösteren kargo kaydı, tebliğ belgesi veya sistem kaydının saklanması uyuşmazlıkta önem taşır.

Faturayı iade etmek itiraz sayılır mı?

Faturanın itiraz yazısıyla birlikte iade edilmesi, faturanın içeriğine itiraz edildiğini gösteren bir yöntem olarak kabul edilebilir. Ancak iadenin süresinde yapıldığının ve hangi gerekçeyle yapıldığının ispatlanabilmesi gerekir. Bu nedenle iadenin noter, kayıtlı elektronik posta veya iadeli taahhütlü posta gibi belgelenebilir bir yolla yapılması tercih edilmelidir.

Fatura KDV indiriminde kullanılırsa itiraz hakkı kaybedilir mi?

Faturanın muhasebe kayıtlarına alınması ve KDV indiriminde kullanılması, itiraz hakkını kanunen ortadan kaldırmaz; ancak fatura içeriğinin kabul edildiği yönünde güçlü bir delil olarak değerlendirilebilir. Bu nedenle itiraz edilen faturaların kayıtlara alınmaması veya kayda alınmışsa düzeltilmesi, uyuşmazlıkta tarafın tutumunun tutarlı görünmesini sağlar.

Tüketici faturaya ne zamana kadar itiraz edebilir?

Türk Ticaret Kanunu'ndaki sekiz günlük süre tüketiciler için uygulanmaz; tüketici faturaya genel hükümler çerçevesinde itiraz edebilir. Abonelik faturaları gibi bazı alanlarda ise ilgili mevzuatta ayrı itiraz usulleri öngörülmüştür. Tüketici uyuşmazlıklarında parasal sınıra göre tüketici hakem heyetine veya tüketici mahkemesine başvurulabilir.

10. Sonuç

Faturaya itiraz süresi Türk Ticaret Kanunu'nun 21. maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenmiştir; faturayı ticari işletmesi gereği alan kişi 8 gün içinde itiraz etmezse içeriği kabul etmiş sayılır. Bu kabul, faturanın dayandığı sözleşme ilişkisinin varlığını tek başına ispat etmez.

İtirazın kayıt altına alınmayan yollarla yapılması, süresinde yapıldığının ispatlanamaması sonucunu doğurabilir. Bu nedenle ticari faturalara yapılacak itirazların noter, kayıtlı elektronik posta veya e-fatura ret işlemi gibi belgelenebilir yollarla yapılması önem taşımaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.