Marka Tescili Nasıl Yapılır? Başvuru, İtiraz Süresi ve Koruma

Marka tescili, bir işaretin belirli mal ve hizmetler için 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu uyarınca Türk Patent ve Marka Kurumu'na başvurularak kayıt altına alınmasıdır. Başvuru incelenip yayımlandıktan sonra 2 aylık itiraz süresi işler; tescil edilen marka başvuru tarihinden itibaren 10 yıl korunur ve süresiz olarak yenilenebilir.

Şirket unvanının ticaret siciline tescil edilmesi, aynı ismin marka olarak korunduğu anlamına gelmez. Marka tescili yapılmadan kullanılan bir isim, başkası tarafından marka olarak tescil ettirildiğinde işletmenin kendi ismini kullanmaya devam etmesi tartışmalı hâle gelebilir.

Bu yazıda başvuru adımları, sınıf seçimi, ret sebepleri, yayına itiraz, koruma süresi, yenileme ve kullanmama nedeniyle iptal ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

1. Marka Olarak Neler Tescil Edilebilir?

Marka, bir işletmenin mal veya hizmetlerini diğer işletmelerin mal veya hizmetlerinden ayırt etmeye yarayan ve sicilde gösterilebilen her türlü işarettir. Kelimeler, şekiller, renkler, harfler, sayılar, sesler ve malların ambalajı bu kapsamdadır.

Markanın tescil edilebilmesi için ayırt edici nitelikte olması gerekir. Malın türünü, kalitesini veya niteliğini doğrudan tanımlayan genel ifadeler ayırt edici kabul edilmez ve tescil edilemez.

1.1. Ticaret Unvanı ile Marka Farkı

Ticaret unvanı, tacirin ticari işletmesine ilişkin işlemlerde kullandığı addır ve ticaret siciline tescil edilir. Marka ise mal ve hizmetleri ayırt etmeye yarar ve Türk Patent ve Marka Kurumu'na tescil edilir.

Şirket kuruluşunda ticaret unvanının belirlenmesi şirket nasıl kurulur yazısında açıklanmıştır. Bu nedenle şirket kurulurken unvanda kullanılacak ayırt edici ismin marka olarak da başvurusunun yapılması önem taşımaktadır.

2. Marka Başvurusu Nasıl Yapılır?

Marka başvurusu, Türk Patent ve Marka Kurumu'na elektronik ortamda veya yazılı olarak yapılır. Başvuruda markanın örneği, başvuru sahibinin bilgileri ve markanın kullanılacağı mal ve hizmetlerin listesi yer alır.

1. benzer markaların bulunup bulunmadığının araştırılması,

2. markanın kullanılacağı mal ve hizmet sınıflarının belirlenmesi,

3. başvuru formunun doldurulması ve ücretin ödenmesi,

4. Kurumun şekli ve mutlak ret sebepleri yönünden incelemesi,

5. başvurunun Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanması,

6. itiraz süresinin geçmesi ve tescil ücretinin ödenmesiyle markanın tescil edilmesi.

Başvuru tarihi, markanın korunmasında belirleyici bir öneme sahiptir. Aynı veya benzer markalar arasındaki çatışmada kural olarak önce başvuru yapan taraf korunur.

2.1. Sınıf Seçimi Neden Önemlidir?

Marka, yalnızca başvuruda gösterilen mal ve hizmet sınıfları için korunur. Mal ve hizmetler, uluslararası sınıflandırmaya göre 45 sınıfa ayrılmıştır ve başvuru ücreti seçilen sınıf sayısına göre artar.

Sınıfların dar seçilmesi korumanın yetersiz kalmasına, gereksiz geniş seçilmesi ise maliyetin artmasına ve kullanılmayan sınıflarda iptal riskine yol açar. Bu nedenle sınıfların işletmenin mevcut ve yakın gelecekteki faaliyetlerine göre belirlenmesi gerekir.

3. Marka Başvurusu Hangi Sebeplerle Reddedilir?

Kurum, başvuruyu mutlak ret sebepleri yönünden kendiliğinden inceler. Daha önce tescil edilmiş veya başvurusu yapılmış aynı ya da ayırt edilemeyecek kadar benzer markalar da başvurunun reddine yol açabilir.

Başlıca ret sebepleri arasında;

• ayırt edici niteliği bulunmayan işaretler,

• malın türünü, kalitesini, miktarını veya coğrafi kaynağını tanımlayan işaretler,

• halkı yanıltacak nitelikteki işaretler,

• kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı işaretler,

• önceki tarihli aynı veya benzer markalar,

gibi durumlar sayılabilir. Ret kararına karşı kararın bildiriminden itibaren 2 ay içinde Kurum nezdinde itiraz edilebilir.

4. Marka Yayınına Ne Zaman İtiraz Edilir?

Başvurunun Resmî Marka Bülteni'nde yayımlanmasından itibaren 2 ay içinde üçüncü kişiler başvuruya itiraz edebilir. İtiraz ücretinin de bu süre içinde ödenmesi gerekir; aksi hâlde itiraz yapılmamış sayılır.

İtiraz, genellikle önceki tarihli benzer marka sahipleri tarafından yapılır. Bu nedenle işletmelerin kendi markalarına benzer yeni başvuruları bülten üzerinden düzenli olarak takip etmesi önem taşımaktadır.

5. Marka Koruması Ne Kadar Sürer?

Tescilli marka, başvuru tarihinden itibaren 10 yıl süreyle korunur. Koruma süresi, her 10 yılda bir yenilenerek süresiz olarak devam ettirilebilir.

Yenileme süresi kaçırılırsa marka hakkı sona erer. Bu nedenle yenileme tarihlerinin şirket içinde takip edilmesi gerekir.

6. Kullanılmayan Marka İptal Edilir mi?

Evet, tescil tarihinden itibaren haklı bir sebep olmaksızın 5 yıl içinde kullanılmayan veya kullanımına 5 yıl kesintisiz ara verilen marka, talep üzerine iptal edilebilir. İptal talebi, Kurum nezdinde yapılır.

Markanın kullanıldığının ispatı için faturalar, reklam materyalleri ve satış belgeleri saklanmalıdır. Bu belgeler, marka sahibinin iptal talebine karşı savunmasının temelini oluşturur.

7. Marka Hakkı Nasıl Korunur?

Tescilli marka sahibi, markasının izinsiz kullanımına karşı tecavüzün tespiti, durdurulması, giderilmesi ve tazminat davası açabilir. Markaya tecavüz, belirli şartlarda suç da oluşturur.

Marka hakkına dayanmayan durumlarda ise haksız rekabet hükümlerine başvurulabilir; bu konu haksız rekabet yazısında açıklanmıştır. Markanın lisansla başkalarına kullandırılması ise franchise sözleşmesi yazısında ele alınmıştır.

8. Sıkça Sorulan Sorular

Marka tescili kaç ayda tamamlanır?

Marka tescili, itiraz yapılmaması hâlinde başvuru tarihinden itibaren genellikle birkaç ay ile bir yıl arasında tamamlanır. Süre, Kurumun inceleme yoğunluğuna, bülten yayın tarihine ve iki aylık itiraz süresine bağlıdır. Başvuruya itiraz edilmesi veya Kurumun ret kararı vermesi hâlinde süreç önemli ölçüde uzayabilir.

Marka başvurusu yapılan isim hemen kullanılabilir mi?

Başvuru yapılan isim kullanılabilir; ancak başvuru tescil anlamına gelmediği için kullanım sırasında önceki hak sahiplerinin itiraz riski devam eder. Başvurudan önce benzer marka araştırması yapılması bu riski azaltır. Tescil tamamlandıktan sonra marka hakkına dayanan korumadan tam olarak yararlanılabilir ve tescilin etkisi başvuru tarihine kadar geriye yürür.

Şahıs adına alınan marka şirkete devredilebilir mi?

Evet, gerçek kişi adına tescilli marka, yazılı devir sözleşmesiyle şirkete devredilebilir. Devrin üçüncü kişilere karşı ileri sürülebilmesi için Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde sicile kaydedilmesi gerekir. Şirket kurulmadan önce kurucu adına alınan markaların şirkete devri, yatırım süreçlerinde sıkça istenen bir düzenlemedir.

Yurt dışında marka koruması nasıl sağlanır?

Türkiye'de yapılan marka tescili yalnızca Türkiye'de koruma sağlar. Yurt dışında koruma için ilgili ülkelerde ayrı ayrı başvuru yapılabilir veya uluslararası tescil sistemi kullanılabilir. Türkiye'deki başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde yapılacak yabancı başvurularda rüçhan hakkından yararlanılarak Türkiye'deki başvuru tarihi esas alınabilir.

Benzer marka tescil edilirse ne yapılabilir?

Benzer bir marka başvurusu bültende yayımlanmışsa, yayından itibaren iki ay içinde itiraz edilebilir. Benzer marka tescil edilmişse, kanunda öngörülen hükümsüzlük sebeplerine dayanılarak mahkemeden markanın hükümsüzlüğüne karar verilmesi istenebilir. Önceki kullanıma veya tanınmışlığa dayanan haklar da bu süreçte değerlendirilir; bu nedenle kullanım belgelerinin saklanması önem taşır.

9. Sonuç

Marka tescili 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nda düzenlenmiştir; başvuru bültende yayımlandıktan sonra 2 ay içinde itiraz edilebilir ve tescilli marka başvuru tarihinden itibaren 10 yıl korunur. Tescilden itibaren 5 yıl kullanılmayan marka ise talep üzerine iptal edilebilir.

Marka başvurusunun geciktirilmesi, aynı veya benzer ismin başkası adına tescil edilmesine ve işletmenin yıllardır kullandığı ismi değiştirmek zorunda kalmasına yol açabilir. Bu nedenle markanın kullanıma başlanmadan önce araştırılması ve başvurusunun yapılması önem taşımaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.