Kentsel Dönüşüm Kira Yardımı: Tutar, Süre ve Başvuru

Kentsel dönüşüm kira yardımı, riskli yapısı anlaşmayla tahliye edilen malike, riskli alan dışındaki binalarda 18 ay boyunca aylık olarak ödenir. Kiracıya aylık tutarın iki katı, yapıda oturan sınırlı ayni hak sahibine beş katı tek seferde verilir. Başvuru, tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.

Kentsel dönüşüm kira yardımı nedir?

Kentsel dönüşüm kira yardımı, riskli yapısı anlaşma ile boşaltılan hak sahiplerine yeni bina yapılırken barınma ya da işyeri gideri için devletçe yapılan parasal destektir. Dayanağı 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'dur (6306 sayılı Kanun m. 5/1).

Kanun yardımı "yapılabilir" diye düzenler; yani yardım, şartları sağlayan herkese kendiliğinden ödenen bir maaş değildir. Aylık tutarı Kentsel Dönüşüm Başkanlığı (Başkanlık) belirler, ayrıntılar 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği'nde (Yönetmelik) yer alır (Yönetmelik m. 16/1). Sürecin genel işleyişi kentsel dönüşüm şartları yazısında anlatılıyor.

Kentsel dönüşüm kira yardımı ne kadar?

Kira yardımının aylık tutarı il grubuna göre değişir ve kira sözleşmenizdeki bedelden bağımsızdır. Yönetmelik'e göre kiracıya aylık tutarın iki katı, sınırlı ayni hak sahibine ve kapıcı dairesinde oturan kapıcıya beş katı tek seferde ödenir (Yönetmelik m. 16/3).

Tablodaki tutarlar Başkanlığın 2025 yılı için açıkladığı il bazlı tutarlardır ve 2026 için yeni bir resmî tutar yayımlanıp yayımlanmadığı başvuru öncesinde kontrol edilmelidir. İnternette dolaşan daha yüksek "2026 tutarları" çoğu zaman tahmindir; esas alınacak rakam, başvurduğunuz il müdürlüğünün uyguladığı tutardır.

Kira yardımı kaç ay ödenir?

Riskli alan dışındaki tek bir riskli yapıda malike kira yardımı 18 ay ödenir. Riskli alan ya da rezerv yapı alanı ilan edilmiş geniş projelerde süre, 48 ayı geçmemek üzere uygulamayı yürüten kurumca belirlenir (Yönetmelik m. 16/1).

Süre, tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren işler. Başkanlığın resen yürüttüğü 6/A uygulamalarında ve kamu düzeni nedeniyle ilan edilen riskli alanlarda başlangıç, yapının tahliye edildiği tarihtir (Yönetmelik m. 16/4). Dönüşüm projeleri özel hesabının durumu uygunsa yardımın 1 yıla kadar olan kısmı peşin ödenebilir (Yönetmelik m. 16/5).

Kentsel dönüşümde kimler kira yardımı alabilir?

Kira yardımından yararlanabilecek kişiler Kanun'da ve Yönetmelik'te sayılmıştır. Ortak şart, yapının anlaşma ile tahliye edilmiş olmasıdır (6306 sayılı Kanun m. 5/1):

• Malik: Riskli yapıdaki konut ya da işyeri için aylık yardım alır.

• Kiracı: Konutta oturan ya da işyeri işleten kiracı, aylık tutarın iki katını bir defada alır.

• Sınırlı ayni hak sahibi: İntifa ya da oturma hakkı sahibi, yapıda oturuyorsa beş kat tutarı bir defada alır.

• Kapıcı: Kapıcı dairesinde oturan kapıcıya da beş kat tutar bir defada ödenebilir.

• Anlaşma ile kamulaştırılan: Taşınmazı anlaşma yoluyla kamulaştırılan kişiye iki kat tutar ödenebilir.

Kiracıların haklarının tamamı kentsel dönüşümde kiracı hakları yazısında ayrıca ele alınıyor. İnşaat hâlinde olup içinde oturulan yapılarda ise yalnızca fiilen kullanılan bağımsız bölümlerin hak sahipleri yararlanabilir (Yönetmelik m. 16/1).

Kentsel dönüşüm kira yardımı başvurusu nasıl yapılır?

Başvuru, tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde riskli yapılarda Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü bünyesindeki kentsel dönüşüm müdürlüğüne yapılır (Yönetmelik m. 16/4). Sıralama şöyledir:

1. Riskli yapı tespiti kesinleşir; süreç riskli yapı tespiti ile başlar.

2. Malikler ile tahliye konusunda anlaşma sağlanır ve yapı boşaltılır.

3. Nüfus cüzdanı, adres bilgileri raporu ve güncel tapu kaydı ile başvuru yapılır; kiracılar kira sözleşmesini de ekler.

4. Müdürlük, yapının boşaltıldığını ve yıkıldığını sistemden kontrol eder ve talebi onaylar.

5. Ödeme malikin banka hesabına ya da ilgili idarenin hesabına yapılır.

Kira yardımını kaybettiren hatalar nelerdir?

Uygulamada yardım çoğunlukla bir yıllık başvuru süresinin kaçırılması ya da tahliyenin belgelenememesi yüzünden reddedilir. Kanun yardımı "anlaşma ile tahliye" şartına bağladığı için, yapıyı ancak mülki amir eliyle boşaltılan malikin durumu tartışmalı hâle gelebilir.

Kişisel değerlendirmemiz şudur: tahliye tarihini gösteren bir tutanak ya da yazışma saklamak, sürenin başlangıcını ispatlamanın en kolay yoludur. Riskli yapı kararından sonra yapılan geriye tarihli kira sözleşmeleri ise kiracı yardımında ret gerekçesi olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

İşyeri için kentsel dönüşüm kira yardımı alınabilir mi?

Evet, alınabilir. Riskli yapıdaki işyerinin maliki, konut malikiyle aynı şekilde aylık kira yardımı için başvurabilir. İşyerini kiracı olarak işleten kişiye ise aylık tutarın iki katı bir defada ödenir. Başvuruda işyeri kiracısından vergi levhası gibi faaliyeti gösteren belgeler de istenebilir; süre yine tahliye ya da yıkımdan itibaren bir yıldır.

Kira yardımı başvuru süresini kaçırırsam ne olur?

Başvuru tahliye ya da yıkım tarihinden itibaren bir yıl içinde yapılmazsa talep süre aşımı nedeniyle reddedilebilir. Yönetmelik bu süre için bir uzatma hükmü öngörmez. Ret işlemine karşı tebliğden itibaren 30 gün içinde idare mahkemesinde dava açılabilir; ancak süreyi kaçırmış olmak davada ciddi bir dezavantajdır. Tahliyeyi belgeleyip hemen başvurmak en güvenli yoldur.

Kentsel dönüşüm taşınma yardımı nedir?

Taşınma yardımı, Başkanlığın maliklerin onayını aramadan resen yürüttüğü uygulamalarda verilen ayrı bir yardımdır. Yıkılacak derecede riskli ya da ağır hasarlı yapıların bulunduğu alanlarda maliklere, kiracılara ve yapıda oturan sınırlı ayni hak sahiplerine taşınma yardımı yapılabilir. Dayanağı 6306 sayılı Kanun'un 6/A maddesidir; standart kira yardımından farklı bir rejime tabidir.

18 ay dolduğu hâlde inşaat bitmezse kira yardımı uzar mı?

Hayır, riskli alan dışındaki riskli yapılarda Yönetmelik süreyi 18 ay olarak belirler ve uzatma öngörmez. İnşaatın gecikmesinden doğan kira kaybı için başvurulacak yer, müteahhitle yapılan sözleşmedir. Sözleşmede gecikme hâlinde aylık kira bedeli ya da cezai şart kararlaştırıldıysa malik bu bedeli müteahhitten isteyebilir; bu talep devlet yardımından bağımsızdır.

Müteahhit sözleşmesi feshedilirse ödediği kiraları geri ister mi?

Hayır. 6306 sayılı Kanun'a göre sözleşme müteahhitten kaynaklanan gecikme nedeniyle feshedilirse, fesih tarihine kadar müteahhidin hak sahiplerine ödediği kira yardımları geri istenemez. Bu kural, malikleri inşaat başlamadan sözleşmeden çıkmak istediklerinde aldıkları kira ödemelerini iade etme baskısından korur. Diğer ödemeler genel hükümlere göre çözülür.

Kira yardımında takvim nasıl izlenmeli?

Kira yardımında belirleyici olan üç tarih vardır: tahliye, yıkım ve başvuru. Tahliyeyi belgeleyip bir yıllık süre içinde başvurduğunuzda aylık tutarın güncel hâli il müdürlüğünden teyit edilerek ödeme alınabilir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.

Dayanak

• 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun, m. 5/1, m. 6/14, m. 6/A/3

• 6306 Sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği, m. 16

• Kira Yardımı Kılavuzu (Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı)