Limited şirket ortağının sorumluluğu, şirketin özel hukuk borçları bakımından kural olarak taahhüt ettiği sermaye ile sınırlıdır. Ancak vergi ve SGK prim borcu gibi kamu alacaklarında, şirketten tahsil edilemeyen tutardan 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca sermaye payı oranında doğrudan sorumlu tutulabilir.

Limited şirket, ortaklarının kişisel malvarlığını koruyan bir şirket türü olarak bilinir. Buna karşılık limited şirket ortağının sorumluluğu kamu borçları bakımından genişletilmiştir ve bu sorumluluk, ortağın şirket yönetiminde görev alıp almadığına bakılmaksızın uygulanır.

Bu yazıda ortağın ticari borçlardaki ve kamu borçlarındaki sorumluluğu, pay devrinin etkisi, kanuni temsilcinin sorumluluğuyla farkı, Anayasa Mahkemesi ve Danıştay kararları ile itiraz yolları ayrıntılı olarak ele alınacaktır.

1. Ortak Şirketin Ticari Borçlarından Sorumlu mudur?

Hayır, limited şirket ortağı şirketin ticari borçlarından kural olarak kişisel malvarlığıyla sorumlu değildir. Şirket alacaklılarına karşı yalnızca şirket, kendi malvarlığıyla sorumludur.

Ortağın şirkete karşı temel yükümlülüğü, taahhüt ettiği esas sermaye payını ödemektir. Sermaye borcunu ödememiş ortak, ödenmemiş tutar kadar şirkete karşı borçlu kalır; bu konu ödenmemiş sermaye ve ortağın sorumluluğu yazısında açıklanmıştır.

Ortak, şirket borcuna kefil olmuş veya bankaya müşterek borçlu sıfatıyla imza vermişse bu borçtan kişisel olarak sorumlu olur. Bu sorumluluk ortaklıktan değil, imzalanan kefalet veya taahhüt sözleşmesinden doğar.

2. Ortak Vergi Borcundan Nasıl Sorumlu Olur?

6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 35. maddesi uyarınca limited şirket ortakları, şirketten tamamen veya kısmen tahsil edilemeyen ya da tahsil edilemeyeceği anlaşılan amme alacaklarından sermaye payları oranında doğrudan sorumludur. Bu sorumluluk, ortağın şirkette müdür olup olmamasına bağlı değildir.

Borç türü

Ortağın sorumluluğu

Dayanak

Ticari borçlar

Kural olarak yok; sermaye taahhüdü ile sınırlı

Türk Ticaret Kanunu

Vergi borçları

Tahsil edilemeyen kısımdan sermaye payı oranında

6183 s. K. m. 35

SGK prim borçları

Kamu alacağı olarak benzer kurallarla

5510 s. K. ve 6183 s. K.

Kefil olunan banka borçları

Kefalet tutarı kadar kişisel sorumluluk

Kefalet sözleşmesi

2.1. Hesap Örneği

Şirketten tahsil edilemeyen vergi borcunun 600.000 TL olduğu ve ortağın şirket sermayesindeki payının %30 olduğu varsayılsın. Bu durumda ortaktan 600.000 × %30 = 180.000 TL tahsil edilebilir.

Ortağın sorumluluğu sermaye payı oranıyla sınırlı olduğundan, kalan tutar için diğer ortaklara ve kanuni temsilcilere başvurulur. Bu nedenle ortağın kendisine yöneltilen ödeme emrinde sermaye payı oranının doğru hesaplanıp hesaplanmadığını kontrol etmesi önem taşımaktadır.

3. Hisse Devri Ortağın Sorumluluğunu Ortadan Kaldırır mı?

Hayır, payını devreden ortak, devir tarihinden önceki döneme ait kamu borçlarından sorumlu olmaya devam eder. Devreden ve devralan ortaklar, devirden önceki döneme ait amme alacaklarından müteselsilen sorumludur.

Bu kural, pay devrinin vergi borçlarından kurtulma aracı olarak kullanılmasını önler. Pay devrinin şartları limited şirket hisse devri yazısında açıklanmıştır.

4. Ortak ile Kanuni Temsilcinin Sorumluluğu Arasındaki Fark

Ortağın sorumluluğu sermaye payı oranında ve ortaklık sıfatından doğar; kanuni temsilcinin sorumluluğu ise temsil görevinden kaynaklanır ve oranla sınırlı değildir. Müdür olan ortak, her iki sıfatla da sorumlu tutulabilir.

Anayasa Mahkemesi, 2016/14 Esas ve 2017/170 Karar sayılı kararında ortakların sermaye payı oranındaki sorumluluğunu Anayasa'ya aykırı bulmamıştır. Karar 24 Ocak 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanmış ve sorumluluğun ortağın sermaye katkısı ile şirket üzerindeki denetim imkânından kaynaklandığı belirtilmiştir.

Kanuni temsilcinin sorumluluğu kanuni temsilcinin vergi sorumluluğu yazısında ayrıca ele alınmıştır. Bu nedenle müdür olan ortakların her iki sorumluluk türünü birlikte değerlendirmesi gerekir.

5. Vergi Dairesi Önce Kime Başvurur?

Vergi dairesi önce şirkete başvurur; şirketten tahsil edilemeyen kısım için ortaklara ve kanuni temsilcilere gidebilir. Ortaklar ile kanuni temsilciler arasında kanunda bir başvuru sırası öngörülmemiştir.

Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu'nun 11 Aralık 2018 tarihli, 2013/1 Esas ve 2018/1 Karar sayılı içtihadı birleştirme kararında, şirketten tahsil edilemeyen alacak için önce kanuni temsilciye başvurulması zorunluluğunun bulunmadığı kabul edilmiştir. Karar 20 Haziran 2019 tarihli ve 30807 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanmıştır.

6. Ortak Ödeme Emrine Nasıl İtiraz Eder?

Ortağa gönderilen ödeme emrine, tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde vergi mahkemesinde dava açılarak itiraz edilebilir. Dava açılması, kural olarak takibin durmasını sağlamaz; ancak yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

İtiraz sebepleri arasında;

  • şirketten tahsil imkânının araştırılmamış olması,

  • borcun ortaklık döneminden önceye veya sonraya ait olması,

  • sermaye payı oranının yanlış hesaplanmış olması,

  • borcun zamanaşımına uğramış olması,

gibi hususlar ileri sürülebilir. Bu nedenle ödeme emrinin tebliğinden sonra sürenin kaçırılmadan değerlendirilmesi önem taşımaktadır.

7. Ortaklar Sorumluluk Riskini Nasıl Yönetebilir?

Limited şirket ortağı, kamu borçlarındaki sorumluluğu tamamen ortadan kaldıramasa da bu riski izleyebilir ve sınırlandırabilir. Riskin yönetimi, ortağın şirketin mali durumunu düzenli olarak takip etmesine bağlıdır.

Ortakların başvurabileceği başlıca yollar şunlardır:

  • şirketin vergi ve SGK borç durumunun dönemsel olarak istenmesi,

  • bilgi alma ve inceleme hakkının kullanılması,

  • pay devrinden önce borç dökümünün alınması,

  • şirket türünün anonim şirkete dönüştürülmesinin değerlendirilmesi.

Anonim şirkette pay sahiplerinin kamu borçlarından sermaye payı oranında sorumluluğu bulunmadığından, tür değişikliği bazı şirketler için gündeme gelebilir. Şirket türlerinin karşılaştırması limited şirket mi anonim şirket mi yazısında yapılmıştır.

8. Sıkça Sorulan Sorular

Limited şirket ortağı şirket borcu için evine haciz gelir mi?

Şirketin ticari borçları için ortağın kişisel malvarlığına kural olarak haciz konulamaz. Ancak şirketten tahsil edilemeyen vergi veya SGK borçları için ortağa ödeme emri gönderilebilir ve ödenmezse ortağın kişisel malvarlığına haciz uygulanabilir. Bu haciz, ortağın sermaye payı oranıyla sınırlı tutar için yapılır.

Müdür olmayan ortak vergi borcundan sorumlu mu?

Evet, limited şirkette müdür olmayan ortak da şirketten tahsil edilemeyen vergi borçlarından sermaye payı oranında sorumludur. Bu sorumluluk, ortağın şirket yönetimine katılıp katılmadığına bakılmaksızın ortaklık sıfatından doğar. Anayasa Mahkemesi de bu düzenlemeyi sermaye katkısı ve denetim imkânı gerekçesiyle Anayasa'ya uygun bulmuştur.

Anonim şirket ortağı vergi borcundan sorumlu olur mu?

Hayır, anonim şirket pay sahipleri, limited şirket ortaklarından farklı olarak şirketin vergi borçlarından sermaye payları oranında sorumlu tutulmaz. Anonim şirkette kamu borçları bakımından sorumluluk, kural olarak yönetim kurulu üyeleri gibi kanuni temsilcilere yöneltilir. Bu fark, şirket türü seçiminde dikkate alınan önemli bir unsurdur.

Ortak, şirket adına ödediği vergi borcunu geri alabilir mi?

Evet, şirketin vergi borcunu ödeyen ortak, ödediği tutar için şirkete rücu edebilir. Ayrıca kendi payını aşan bir ödeme yapmışsa, aşan kısım için diğer sorumlulara da başvurabilir. Ancak şirketin ödeme gücü bulunmadığı durumlarda bu rücu hakkının uygulamada sonuç vermesi güç olabilir.

Limited şirket ortağının sorumluluğu ne zaman sona erer?

Ortağın kamu borçlarından sorumluluğu, borcun ortaklık döneminde doğmuş olmasına bağlıdır ve pay devriyle sona ermez. Devir öncesi döneme ait borçlar için devreden ortak sorumlu olmaya devam eder. Sorumluluk, kamu alacağının ödenmesiyle veya tahsil zamanaşımının dolmasıyla sona erer; bu nedenle ortaklıktan ayrılırken şirketin borç durumunun belgelenmesi yararlı olur.

9. Sonuç

Limited şirket ortağı, ticari borçlardan kural olarak sorumlu değildir; ancak 6183 sayılı Kanun'un 35. maddesi uyarınca şirketten tahsil edilemeyen kamu alacaklarından sermaye payı oranında doğrudan sorumludur. Pay devri, devir öncesi döneme ait kamu borçlarından doğan sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

Ödeme emrine karşı 15 günlük dava açma süresinin kaçırılması, ortağın itiraz imkânını kaybetmesine yol açabilir. Bu nedenle ödeme emri tebliğ edildiği anda borcun dönemi ve sermaye payı oranının incelenmesi önem taşımaktadır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olayınıza ilişkin hukuki danışmanlık yerine geçmez.