Annenizin ya da babanızın ölümünden sonra kapıya icra yazıları, kredi kartı borçları veya vergi borçları gelmeye başladıysa, mirası kabul edip etmeyeceğinize hızla karar vermeniz gerekir. Reddi miras, mirasçının mirası bütünüyle istemediğini sulh hukuk mahkemesine bildirmesidir; süresinde yapılırsa mirasçı terekenin borçlarından kişisel olarak sorumlu olmaz.
Mirasın reddi 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun (TMK) 605 ilâ 618. maddelerinde düzenlenir. Bu yazıda reddin süresini, nasıl yapıldığını, hakkı düşüren davranışları, reddedilen payın kime geçtiğini ve reddeden mirasçının kalan sorumluluğunu anlatıyoruz. Ret beyanı için mirasçı olduğunuzu gösteren belge çoğu zaman ilk adımdır; bunu veraset ilamı nasıl alınır yazımızda anlattık.
Kısaca
Reddi miras süresi ne kadar? 3 ay. Süre, yasal mirasçı için mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarihten başlar (TMK m. 606).
Miras nereye reddedilir? Mirasın reddi, sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır ve kayıtsız şartsız olmalıdır (TMK m. 609).
Reddi miras yapan borçtan kurtulur mu? Kural olarak evet. Ancak terekesi borca batık mirasbırakandan son 5 yıl içinde aldıkları ölçüsünde alacaklılara karşı sorumluluk sürer (TMK m. 618).
Süre geçtiyse ne olur? Yasal süre içinde mirası reddetmeyen mirasçı, mirası kayıtsız şartsız kazanmış sayılır (TMK m. 610/1).
Reddi miras nedir?
Reddi miras, yasal veya atanmış mirasçının mirasbırakanın bütün hak ve borçlarını içeren terekeyi kabul etmediğini açıklamasıdır. TMK m. 605/1’e göre yasal ve atanmış mirasçılar mirası reddedebilir.
Ret iradesi zorunludur, çünkü Türk hukukunda miras kendiliğinden geçer. Mirasçılar mirasbırakanın ölümüyle mirası bir bütün olarak kazanır ve borçlarından kişisel olarak sorumlu olur (TMK m. 599). Hiçbir şey yapmayan mirasçı, 3 aylık süre geçince borçlu terekenin de sahibi olur.
Mirasın reddi ile mirasın hükmen reddi aynı şey değildir. Mirasbırakanın ödemeden aczi ölüm tarihinde açıkça belli ya da resmen tespit edilmişse miras beyana gerek olmadan reddedilmiş sayılır (TMK m. 605/2). Bu ikinci yolu, süre sınırı olmadığı için ayrıca mirasın hükmen reddi yazımızda inceledik.
Miras borçluysa hangi yollar var?
Borçlu bir mirasla karşılaşan mirasçının önünde beş yol vardır ve her birinin süresi ile sonucu farklıdır. Terekenin borca batık olup olmadığı belli değilse ret yerine önce resmi defter tutulmasını istemek daha güvenli olabilir.
Yol | Süre | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|---|
Gerçek ret | 3 ay | Mirasçı terekeden pay almaz, borçtan sorumlu olmaz | TMK m. 605/1, 606 |
Hükmen ret | Süre yok | Borca batıklık ölüm tarihinde açıksa miras reddedilmiş sayılır | TMK m. 605/2 |
Resmi defter tutulması | 1 ay içinde istenir | Mirasçı yalnızca deftere yazılan borçlardan sorumlu olur | TMK m. 619, 628 |
Resmi tasfiye | Ret süresi içinde | Mirasçılar terekenin borçlarından sorumlu olmaz | TMK m. 632 |
Kabul | Süre geçmesiyle | Mirasçı bütün malvarlığıyla sorumlu olur | TMK m. 610/1 |
Resmi tasfiye isteği, birlikte mirasçı olanlardan biri mirası kabul ederse dikkate alınmaz (TMK m. 632/2). Bu nedenle kardeşlerden biri mirası kabul etmişse, borçtan kaçınmak isteyen diğer kardeş için ret daha işlevsel bir yoldur.
Hesap örneği
Mirasbırakanın tek malı 2.000.000 TL değerinde bir daire, borçları ise toplam 3.500.000 TL olsun ve tek mirasçısı oğlu bulunsun. Oğul mirası kabul ederse 3.500.000 − 2.000.000 = 1.500.000 TL borç için kendi malvarlığıyla da sorumlu olur. Süresinde reddederse daireyi alamaz, fakat borçlardan da kişisel olarak sorumlu olmaz; tereke iflas hükümlerine göre tasfiye edilir. Rakamlar örnektir ve borç miktarının belirsiz olduğu hâllerde resmi defter yolu ayrıca değerlendirilmelidir.
Reddi miras süresi ne zaman başlar?
Reddi miras süresi 3 aydır ve yasal mirasçı için mirasbırakanın ölümünü öğrendiği tarihten işlemeye başlar. Mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispat eden yasal mirasçı için süre bu öğrenme tarihinden başlar (TMK m. 606/2).
Atanmış mirasçı: Vasiyetnameyle atanan mirasçı için süre, tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihten başlar (TMK m. 606/2).
Terekenin yazımı: Koruma önlemi olarak tereke yazılmışsa süre, yazımın bittiğinin sulh hâkimince mirasçılara bildirilmesiyle başlar (TMK m. 607).
Reddetmeden ölen mirasçı: Ret hakkı onun mirasçılarına geçer; süre, kendi mirasbırakanlarına mirasın geçtiğini öğrendikleri tarihten başlar (TMK m. 608).
Ret sonucu mirasçı olanlar: Önceki mirasçılar mirası reddettiği için mirasçı olanlar bakımından süre, bu reddi öğrendikleri tarihten başlar (TMK m. 608/3).
Süre hesabı örneği
Baba 3 Şubat 2026’da ölmüş, iki oğlu ölümü aynı gün öğrenmiş ve 20 Nisan 2026’da mirası reddetmiştir. Reddin ardından mirasçı olan torunlar, babalarının reddini 5 Mayıs 2026’da öğrenmişse onlar için 3 aylık süre 5 Ağustos 2026’da dolar. Torunların süresi, oğulların süresinden bağımsız işler.
Süre uzatılabilir mi?
Evet. Önemli sebeplerin varlığı hâlinde sulh hâkimi ret süresini uzatabilir veya yeni bir süre tanıyabilir (TMK m. 615). Terekedeki borçların tespiti uzun sürüyorsa ya da mirasçı yurt dışındaysa uzatma talebi süre dolmadan yapılmalıdır.
Mirasın reddi nasıl yapılır?
Mirasın reddi, mirasçının sulh hukuk mahkemesine sözlü ya da yazılı beyanda bulunmasıyla yapılır; hâkim beyanı tutanağa geçirir ve ret özel kütüğe yazılır (TMK m. 609). Süreç şu adımlarla ilerler:
Doğru mahkemeyi belirleyin. Ret beyanı, mirasın açıldığı yerdeki, yani mirasbırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesinin kütüğüne yazılır (TMK m. 576, 609).
Beyanı kayıtsız şartsız yapın. “Borçlar fazlaysa reddediyorum” ya da “şu taşınmaz hariç” gibi şartlı ret geçersizdir (TMK m. 609/2).
Tereke mallarına dokunmayın. Beyan tarihine kadar banka hesabından para çekmeyin, aracı satmayın, kira tahsil etmeyin.
Belgeyi alın. Reddeden mirasçı isterse kendisine reddi gösteren bir belge verilir (TMK m. 609/4). Bu belgeyi icra dairesine ve alacaklılara sunun.
Sonra gelen mirasçılara sorulmasını isteyin. Ret sırasında, sonra gelen mirasçılara mirası kabul edip etmeyeceklerinin sorulmasını talep edebilirsiniz (TMK m. 614).
Sonra gelen mirasçılara sorulması istenmişse ret, sulh hâkimi tarafından bu mirasçılara bildirilir; onlar bir ay içinde mirası kabul etmezlerse reddetmiş sayılır (TMK m. 614/2). Bunun üzerine miras iflas hükümlerine göre tasfiye edilir ve tasfiye sonunda arta kalan değerler önce gelen mirasçılara verilir (TMK m. 614/3). Bu yol, terekenin borca batık olup olmadığı belirsizken ailenin her kuşağının ayrı ayrı mahkemeye gitmesini önler.
Hangi davranışlar ret hakkını düşürür?
Ret süresi dolmadan mirasçı olarak tereke işlerine karışan, olağan yönetimi aşan işler yapan ya da tereke mallarını gizleyen veya kendine mal eden mirasçı mirası reddedemez (TMK m. 610/2). Bu davranışlar, mirası örtülü olarak kabul anlamına gelir.
Uygulamada ret hakkını düşüren davranışların başında ölen kişinin hesabından para çekmek, aracını satmak, kira gelirini kendi hesabına almak ve taşınmazı mirasçılar adına tapuda satmak gelir. Buna karşılık cenaze giderini karşılamak ya da bozulacak malı korumak gibi zorunlu işler olağan yönetim sayılır.
Zamanaşımının ya da hak düşürücü sürenin dolmasını önlemek için dava açmak ve icra takibi yapmak ret hakkını ortadan kaldırmaz (TMK m. 610/3). Örneğin mirasbırakanın bir alacağı zamanaşımına uğramak üzereyse mirasçının takip başlatması ret hakkını kaybettirmez.
Yargıtay kararı
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, terekenin borca batık olduğunun sonradan anlaşıldığı bir uyuşmazlıkta, mirasçılar TMK m. 610/2’de sayılan davranışlarla mirası kabul etmiş sayılmadıkça mirasın hükmen reddinin mümkün olduğunu kabul ederek yerel mahkeme kararını bozmuştur. Karar, tereke işlerine karışmayan mirasçının korunduğunu gösterir (Yargıtay HGK, 22.09.2010, E. 2010/2-379, K. 2010/413).
Reddedilen pay kime geçer?
Yasal mirasçılardan biri mirası reddederse onun payı, miras açıldığı zaman kendisi sağ değilmiş gibi hak sahiplerine geçer (TMK m. 611/1). Reddeden çocuğun payı, öncelikle o çocuğun kendi altsoyuna geçer; bu yüzden ret çoğu zaman torunlara yeni bir ret yükümlülüğü doğurur.
Altsoyun tamamı reddederse: Payları sağ kalan eşe geçer (TMK m. 613).
En yakın yasal mirasçıların tamamı reddederse: Miras, sulh mahkemesince iflas hükümlerine göre tasfiye edilir; arta kalan değerler, mirası reddetmemişler gibi hak sahiplerine verilir (TMK m. 612).
Atanmış mirasçı reddederse: Payı, tasarruftan aksi anlaşılmadıkça mirasbırakanın en yakın yasal mirasçılarına kalır (TMK m. 611/2).
Miras paylarının kime nasıl düştüğünü yasal mirasçılar ve miras payları yazımızda tablolarla anlattık.
Reddeden mirasçının sorumluluğu sürer mi?
Ret, mirasçıyı kural olarak terekenin borçlarından kurtarır; ancak iki istisna vardır. Birincisi, ödemeden aciz bir mirasbırakanın mirasını reddeden mirasçılar, ölümden önceki 5 yıl içinde ondan aldıkları ve paylaşmada geri vermekle yükümlü olacakları değer ölçüsünde alacaklılara karşı sorumludur (TMK m. 618/1).
Olağan eğitim ve öğrenim giderleri ile âdet üzere verilen çeyiz bu sorumluluğun dışındadır; iyiniyetli mirasçılar yalnızca geri verme zamanındaki zenginleşmeleri ölçüsünde sorumlu olur (TMK m. 618/2-3).
İkinci istisna, mirasçının kendi alacaklılarıyla ilgilidir. Malvarlığı borcuna yetmeyen mirasçı, alacaklılarına zarar vermek amacıyla mirası reddederse, alacaklılar ret tarihinden başlayarak 6 ay içinde reddin iptalini dava edebilir (TMK m. 617/1). Mirasçının hangi borçlardan ve hangi sınırla sorumlu olduğunu mirasçıların borç sorumluluğu yazımızda ayrıca ele aldık.
Sık yapılan hatalar
Ret süresini mirasçılık belgesinin alındığı tarihten başlatmak.
Ret beyanından önce ölenin hesabından cenaze dışında para çekmek.
“Ev bende kalsın, borçları reddediyorum” gibi şartlı ret beyanında bulunmak.
Çocuklar reddedince torunların da ret yapması gerektiğini atlamak.
Terekede mal olup olmadığını araştırmadan, alacaklı listesi görülmeden karar vermek.
Kardeşlerden birinin reddinin diğerlerini de kapsadığını sanmak.
