Babanızın ya da eşinizin vefatından sonra bankaya gittiğinizde hesabın kullanıma kapatıldığını ve paranın ancak bazı belgelerle ödeneceğini duymuş olabilirsiniz. Ölen kişinin banka hesabındaki para mirasçılara geçer, ancak banka bu parayı mirasçılık belgesi ve veraset ve intikal vergisi yönünden vergi dairesinden alınan yazı görülmeden ödemez. Bu belgeler tamamlandığında para, kural olarak bütün mirasçıların birlikte talebiyle ödenir.
Mirasbırakanın banka hesapları terekenin parçasıdır ve mirasçılar arasında elbirliği mülkiyetine tabidir (TMK m. 640). Bu yazıda hesapların nasıl bulunacağını, bankanın istediği belgeleri, vergi yükümlülüğünü ve tek mirasçının kendi payını alıp alamayacağı sorununu anlatıyoruz. İlk adım olan belgeyi veraset ilamı nasıl alınır yazımızda ayrıntılı ele aldık.
Kısaca
Ölen kişinin banka hesabı nasıl öğrenilir? e-Devlet’teki “Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama” hizmetiyle, mirasçısı olunan kişi adına hangi bankalarda hesap bulunduğu görülebilir.
Banka parayı hangi belgelerle öder? Mirasçılık belgesi, mirasçıların kimlikleri ve veraset ve intikal vergisi yönünden vergi dairesinden alınan yazı ile (7338 s.K. m. 17).
Tek mirasçı kendi payını çekebilir mi? Kararlar tek yönlü değildir; bankalar çoğunlukla bütün mirasçıların birlikte başvurusunu veya muvafakatini ister.
Parayı çekmek mirası kabul sayılır mı? Tereke parasını kendi ihtiyacı için kullanan mirasçı, mirası reddetme hakkını kaybedebilir (TMK m. 610/2).
Ölen kişinin hangi bankada hesabı olduğu nasıl öğrenilir?
Mirasçılar, ölen kişinin hangi bankalarda mevduat veya katılım fonu hesabı bulunduğunu e-Devlet üzerinden sorgulayabilir. Sorgulama, “Mevduat/Katılım Fonu Hesabı Bulunan Banka Sorgulama (mirasçısı olduğunuz kişi adına)” hizmetiyle yapılır ve yalnızca bankanın adını gösterir; bakiye bilgisi ilgili bankadan öğrenilir.
e-Devlet’e giriş yapın. Hizmet, mirasçı sıfatı nüfus kayıtlarından doğrulanabilen kişilere açıktır.
Sorgulamayı başlatın. Mirasbırakan seçildikten sonra hesabı bulunan bankaların listesi görüntülenir.
Bankalara başvurun. Her banka için ayrıca bakiye, vadeli hesap, döviz hesabı, yatırım hesabı ve kiralık kasa bilgisi istenir.
Ölüm tarihindeki bakiyeyi isteyin. Vergi beyannamesinde ölüm tarihindeki değer esas alınacağından, bankadan bu tarihe ait bakiye yazısı alınmalıdır.
Kiralık kasa, yatırım fonu ve hisse senedi gibi değerler mevduat sorgulamasında görünmeyebilir. Bunlar için bankanın ayrıca bilgilendirilmesi gerekir. Mirasçılar terekenin bütün unsurlarını belirlemekte zorlanıyorsa terekenin tespiti davası yoluyla mahkemeden bilgi toplanmasını da isteyebilir.
Banka hesabı neden bloke edilir?
Banka, hesap sahibinin ölümünü öğrendiği anda hesabı kullanıma kapatır. Bunun sebebi, hesaptaki paranın artık hesap sahibine değil, miras ortaklığına ait olmasıdır: mirasçılar, ortaklık sona erene kadar tereke üzerinde elbirliği ile malik olur ve tereke hakları üzerinde birlikte tasarruf eder (TMK m. 640).
Bu nedenle mirasbırakanın sağlığında kartı veya internet bankacılığı şifresi bir mirasçıda olsa bile ölümden sonra bu araçlarla para çekilmesi doğru değildir. Böyle bir işlem, diğer mirasçılarla uyuşmazlık doğurur ve çeken mirasçı bakımından mirası kabul sonucunu doğurabilir.
Banka paranın ödenmesi için hangi belgeleri ister?
Bankalar, ödeme için mirasçılık belgesini ve veraset ve intikal vergisi yönünden vergi dairesinden alınmış yazıyı arar. Bunun dayanağı, ölüm hâlinde mirasçılara yapılacak ödemelerde vergi güvenliğini sağlayan 7338 sayılı Veraset ve İntikal Vergisi Kanunu’nun 17. maddesidir.
Belge | Nereden alınır | Ne işe yarar |
|---|---|---|
Mirasçılık belgesi | Noter veya sulh hukuk mahkemesi | Kimlerin hangi oranda mirasçı olduğunu gösterir |
Vergi dairesi yazısı | Mirasbırakanın son ikametgâhının bağlı olduğu vergi dairesi | Veraset ve intikal vergisi yönünden ödemeye engel olmadığını gösterir |
Mirasçıların kimlikleri | - | Başvuranın mirasçı olduğunu doğrular |
Vekâletname (gerekirse) | Noter | Başvurmayan mirasçıların yerine işlem yapılmasını sağlar |
Vasi veya kayyım kararı | Sulh hukuk mahkemesi | Küçük veya kısıtlı mirasçının adına işlem yapılmasını sağlar |
Vergi dairesi yazısı alınmadan ödeme istenirse, Kanun bankaya ödenecek tutardan vergi kesintisi yapma imkânı tanır: veraset yoluyla intikallerde %5 oranında kesinti yapılarak ödeme yapılabilir (7338 s.K. m. 17). Kesilen tutar, beyanname üzerine hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesi ne zaman verilir?
Mirasçılar, ölüm Türkiye’de gerçekleşmişse ve kendileri de Türkiye’deyse ölüm tarihinden itibaren 4 ay içinde veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermelidir (7338 s.K. m. 9). Banka hesabındaki para, beyannamede ölüm tarihindeki bakiyesiyle gösterilir.
Süre hesabı örneği
Mirasbırakan 12 Şubat 2026’da Türkiye’de ölmüştür. Mirasçılar mirası reddetmeyi düşünüyorsa son gün 12 Mayıs 2026’dır (TMK m. 606). Veraset ve intikal vergisi beyannamesinin son günü ise 12 Haziran 2026’dır. Bankadaki paranın çekilmesi için önce beyanname verilmeli ve vergi dairesinden yazı alınmalıdır; bu nedenle ödeme genellikle bu tarihlerden sonra gerçekleşir.
Vergi istisnaları, tarife ve hesaplama örnekleri için veraset ve intikal vergisi yazımıza bakabilirsiniz. İstisna tutarları her yıl yeniden değerlendirildiğinden, beyanname yılındaki tutarlar dikkate alınmalıdır.
Tek mirasçı kendi payını bankadan alabilir mi?
Bu konuda kararlar tek yönlü değildir. Bir görüşe göre banka mevduatı bölünebilir bir para alacağıdır ve her mirasçı mirasçılık belgesindeki payı oranında bankadan ödeme isteyebilir. Diğer görüşe göre tereke alacakları elbirliği mülkiyetine tabi olduğundan, mirasçılardan birinin tek başına payını istemesi mümkün değildir.
Uygulamada bankaların çoğu, ikinci görüşe uygun olarak bütün mirasçıların birlikte başvurmasını, noter onaylı muvafakat vermesini ya da vekâletname düzenlemesini ister. Mirasçılardan biri ulaşılamıyor veya işbirliği yapmıyorsa başlıca iki yol vardır:
Elbirliğinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi: Mirasçılardan biri, sulh hukuk mahkemesinden elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini isteyebilir (TMK m. 644). Bu kararla her mirasçı kendi payı üzerinde ayrı ayrı hak sahibi olur.
Miras ortaklığına temsilci atanması: Mirasçılardan birinin istemi üzerine sulh hâkimi, paylaşmaya kadar miras ortaklığına bir temsilci atayabilir (TMK m. 640/2). Temsilci, terekenin yönetimi kapsamında banka işlemlerini yürütebilir.
Hesap örneği
Ölen kişinin banka hesabında 900.000 TL bulunmaktadır. Mirasçılar eşi ve iki çocuğudur. Mirasçılık belgesine göre eşin payı 1/4, her çocuğun payı 3/8’dir. Payların bankaya yansıması şöyledir:
Eş: 900.000 × 1/4 = 225.000 TL.
Her çocuk: 900.000 × 3/8 = 337.500 TL.
Çocuklardan biri yurt dışında yaşıyor ve vekâletname göndermiyorsa banka, bu durumda diğer iki mirasçıya 562.500 TL’lik payları ödemeyi reddedebilir. Paylı mülkiyete dönüştürme kararı alındığında her mirasçı kendi tutarını ayrı ayrı talep edebilir hâle gelir.
Dönüştürme davasının şartlarını elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete çevrilmesi yazımızda anlattık. Bankadaki paranın paylaşılması için ortaklığın giderilmesi davasının uygun yol olmadığı, paranın aynen bölünebilir nitelikte olması nedeniyle tartışılmaktadır.
Bankadaki parayı çekmek mirası kabul anlamına gelir mi?
Mirasçı, ret süresi dolmadan terekeye ait işlere karışır veya terekenin olağan yönetimi dışında işlemler yaparsa mirası reddetme hakkını kaybeder (TMK m. 610/2). Tereke parasını kendi borcunu ödemek veya kişisel harcamaları için kullanmak, bu kapsamda değerlendirilebilir.
Dikkat: Mirasbırakanın borçlu olduğundan şüpheleniyorsanız, ret süresi dolmadan bankadaki parayı çekmeyin ve kendi ihtiyaçlarınız için kullanmayın. Mirasın reddi seçeneklerini reddi miras yazımızda, borca batık terekenin hükmen reddini ise mirasın hükmen reddi yazımızda anlattık.
Cenaze giderlerinin bankadaki paradan karşılanması ise terekenin olağan yönetimi kapsamında görülebilir; bu tür ödemelerin belgeleriyle saklanması, ileride çıkabilecek tartışmalarda mirasçıyı korur.
Ortak hesap ve kiralık kasa durumunda ne olur?
Ölen kişinin bir başkasıyla birlikte açtığı ortak hesaplarda, hesaptaki paranın ne kadarının terekeye ait olduğu banka ile yapılan hesap sözleşmesine göre belirlenir. Hesap sözleşmesinde aksi öngörülmemişse, mirasbırakanın payı mirasçılara geçer; sağ kalan hesap ortağı, kendi payını ispat ederek talep edebilir.
Kiralık kasa, mirasçılar ve banka görevlisi huzurunda açılır ve içindekiler tutanağa bağlanır. Mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa sulh hukuk mahkemesinden terekenin korunması için önlem alınması ve kasanın tutanakla açılması istenebilir.
Mirasbırakanın bankaya borcu varsa ne olur?
Mirasbırakanın aynı bankada kredi, kredi kartı veya kredili mevduat borcu varsa, banka hesaptaki parayı doğrudan mirasçılara ödemek yerine önce bu borçla ilişkilendirmek isteyebilir. Banka sözleşmelerinde genellikle bankaya, müşterinin hesaplarındaki para üzerinde rehin ve mahsup hakkı tanıyan hükümler bulunur.
Mirasçılar, mirası reddetmedikleri sürece mirasbırakanın borçlarından da sorumlu olur; mirasçılar tereke borçlarından müteselsilen sorumludur (TMK m. 641/2). Bu nedenle bankadan alınacak bakiye yazısında yalnızca mevduatın değil, mirasbırakanın bankaya olan borçlarının da gösterilmesi istenmelidir. Borçların toplamı tereke değerini aşıyorsa mirası reddetme süresi içinde karar verilmelidir.
Borç sorumluluğunun sınırlarını ve resmi defter yolunu mirasçıların borç sorumluluğu yazımızda anlattık.
Banka ödeme yapmazsa ne yapılabilir?
Bütün belgeler tamamlandığı hâlde banka ödeme yapmıyorsa, mirasçılar önce bankadan ödememe gerekçesinin yazılı olarak bildirilmesini istemelidir. Ret gerekçesi çoğu zaman eksik muvafakat, mirasçılık belgesindeki kişilerle başvuranların uyuşmaması ya da vergi dairesi yazısının eksikliğidir.
Eksik belgeyi tamamlayın. Bankanın yazılı gerekçesine göre eksik muvafakat veya vekâletname temin edilir.
Bankanın şikâyet birimine başvurun. Başvuru ve cevaplar yazılı olarak saklanır.
Mahkeme yolunu değerlendirin. Mirasçılar arasında uyuşmazlık varsa temsilci atanması, dönüştürme veya paylaşma yolları; banka haksız biçimde ödeme yapmıyorsa alacak davası gündeme gelir.
Mirasçılardan birinin kısıtlı ya da küçük olması hâlinde, banka ayrıca sulh hukuk mahkemesinin izin kararını isteyebilir. Bu durumda başvurudan önce vesayet makamından gerekli izin alınmalıdır.
Mirasçılar açısından kontrol listesi
e-Devlet’ten hesap bulunan bankaları sorgulayın ve her bankadan ölüm tarihli bakiye yazısı alın.
Mirasçılık belgesini noterden veya sulh hukuk mahkemesinden alın.
Mirasın borca batık olup olmadığını ret süresi dolmadan değerlendirin.
Veraset ve intikal vergisi beyannamesini 4 aylık süre içinde verin ve vergi dairesinden yazıyı alın.
Bütün mirasçıların bankaya birlikte başvurmasını sağlayın; mümkün değilse vekâletname veya muvafakat alın.
Uzlaşma yoksa TMK m. 644 veya m. 640/2 yollarını değerlendirin.
